Oyun Havaları: Düğünde Yöre Yöre Halay, Horon ve Zeybek
Oyun havaları düğünde ne zaman çalınır ve yöreye göre ne değişir? Horon, zeybek ve halayı, halay başının görevini ve 3 sık sorunun cevabını yazdık.

Kısa cevap: Oyun havaları için gecede ayrı bir blok ayırın ve neyin çalınacağını iki ailenin yöresine göre belirleyin. Karadeniz’den gelen misafirler horon, Ege’dekiler zeybek, Orta ve Doğu Anadolu’dakiler halay bekler. Listeyi DJ’e ya da orkestraya vermeden önce kimin hangi oyunu oynayacağını ailelerle konuşun.
Oyun havası başlayınca salonda kimin kalkıp kimin oturduğuna, ailelerin hangi yöreden geldiğine bağlı. Gecenin hangi anında oyuna yer ayıracağınızı, birkaç yörede oyunun nasıl oynandığını ve halayın nasıl çekildiğini sırayla yazıyoruz. Şarkı sıralaması vermiyoruz, çünkü liste sizin ailelerinize göre çıkar.
İlk dans bitti, salon yerinden kalkmıyor
Gece dört durakta planlanır: giriş, ilk dans, takı ve kapanış. İlk dans çiftin kendi anıdır ve salonun geri kalanı izler. Herkesi oturduğu yerden kaldıracak müziği ilk dansın hemen arkasına koymak isterseniz, bunu çalgıcıyla önceden konuşun. O anı çalgıcının kendi tahminine bırakmayın.
Oyunu kimin başlatacağı da planın bir parçası. Sivas’ta ağırlama denen düz halayda, halay çekme zamanı gelince çalgı takımından bir halay vurulması istenir; düğünde bu isteği düğünün idarecisi olan kişi yapar. Aydın yöresinde zeybek sırasını yasakçı denen kişi yönetir. Sizin düğününüzde bu işi bir yakınınıza verin, çalgıcıya da onun işareti vereceğini söyleyin.
Ayrıca anne babanıza ve büyüklere kendi düğünlerinde hangi oyunun oynandığını sorun. Ailede herkesin ezbere bildiği bir oyun varsa, listenin başına onu yazın, gerisini ona göre tamamlayın.
Takı faslı uzayabilir ve o sırada çalgının ne çalacağı da listenin bir parçasıdır. Takının nasıl yapıldığını, nişanda ne takılır, rehberinde okuyabilirsiniz.
Yöre yöre: kim neyi oynar
Bu tablo atlas değil, örnektir. Her yörede daha fazla oyun var. Ailenizin hangisini bildiğini kendilerine sorun.
| Yöre | Oyun | Nasıl oynanır |
|---|---|---|
| Rize (Karadeniz) | Horon | Kemençeci ya da tulumcunun çevresinde halka kurulur, titreme ve silkiniş figürleri vardır |
| Aydın ve çevresi (Ege) | Zeybek | Tek kişi, ağır ve kararlı figürlerle oynar, zurna ve davul eşlik eder |
| Sivas (İç Anadolu) | Ağırlama, düz halay | Küçük parmaklar kenetlenir, oyun dört bölümde hızlanır |
| Ankara (İç Anadolu) | Düz oyunlar | Misket ve Hüdayda gibi oyunlar halaydan ayrı sayılır |
| Doğu ve Güneydoğu Anadolu | Halay, bar | Önde mendilli halay başı ritmi yönetir |
Rize’de halk dansına çoğunlukla horon denir. Hemşin horonları tulumla, Rize horonları ise kemençeyle oynanır. Ortadaki çalgıcının çevresinde kızlı erkekli bir halka kurulur ve halkayı horoncu başı yönetir. Sallama, Siya Siya ve Atlama bu yörede oynanan horonlardan birkaçıdır. Titreme ve silkiniş figürlerinin denizden çıkan balığı anlattığı söylenir. Horon halka istediği için masalar arasında boş alan gerekir. Salonun düzenini buna göre sorun.
Zeybek halaydan farklı olarak topluca değil, tek kişi tarafından oynanır. Aydın yöresinde Harmandalı ve Kerimoğlu gibi ağır zeybekler, ritme bağlı kalınarak tek kişiyle oynanır; seyirciler para çıkarıp oyuncuya saçar. Oyuncu ruhen coşmadıkça oyuna başlamaz. Kimin zeybek oynayacağını düğünden önce öğrenin, çünkü çalgı çalarken kimse çıkmazsa o an boşa gider. Aydın yöresinde erkek zeybeğinde darbuka kadın çalgısı sayıldığı için kullanılmaz. Orkestra ya da DJ ile konuşurken bunu bilmek işinize yarar.
İç Anadolu’da Ankara oyunları arasında Misket ve Hüdayda düz oyunlar olarak anılır. Doğu, Güneydoğu ve Orta Anadolu’da ise halay ve bar yaygındır. En önde duran halay başı genellikle elinde mendil tutar. Trakya, Balkan ve Roman havalarını soracaksanız, bu yöreden gelen misafirlerinize danışın. Hangi oyunu istediklerini onlardan duymak, sizin tahmin etmenizden daha güvenilirdir.
Halay nasıl çekilir
Halay oynamaya halay çekme denir. Halayın başındaki oyuncuya halay başı, sonundaki oyuncuya poçik denir. Halayda herkes birbirine bağlı olduğu için ritmin düzgün gitmesi önemli. Halay başı mendili sallayarak arkadakilere hem ritmi hem de hareketi gösterir. Bu rolü bir akrabanıza ya da halayı iyi bilen bir arkadaşınıza verin; salondakiler onu izleyerek adım tutturur.
Sivas’ın düz halayında oyuncular nazik bir ısrarla seçilir. Ev sahibi naz yapacak birini kolundan tutup çıkarabilir ve ısrar edilen kişi çoğunlukla karşı çıkmadan kalkar. Halay başı seçimde yanıldığını düşünürse mendili uygun gördüğü kişiye devredebilir. Düğününüzde çekingen birini halaya çekmek istiyorsanız, nazikçe ısrar etmek bu geleneğe uygundur. Halayı ilk kez çekecek misafire sıranın başını değil, ortasını gösterin. Orada hem önündekini hem de yanındakini izleyerek adımı yakalar.
Halay tek tempoda gitmez. Sivas’ta düz halay dört bölümden oluşur. Asıl ağırlamada oyuncular yerinde ayak hareketleri yaparlar, küçük parmaklarını kenetleyerek başlar. Yanlamada omuz omuza sıkışır. Tekayakta tempo sakinleşir, halay başı mendili omzuna atar, oyuncular ellerini kalçalarına koyar. Hoplatmada müzik yaklaşık iki kat hızlanır ve oyuncular ayaklarını fırlatarak yürür. Sivas’ta kadınlar bu son bölümü erkeklerden daha hızlı oynar. Keskin halayında bölümler ağırlama, yanlama, yelleme ve yeğinleme diye adlandırılır. Hızlanma müzikle birlikte geldiği için çalgıcıyla halay başının birbirini izlemesi gerekir.
Listeyi DJ’ye ya da orkestraya vermeden önce
Çalgıcıya şarkı listesi yerine üç cümle verin. Birincisi misafirlerin hangi yörelerden geldiğini, ikincisi oyun havasının ilk dansın hemen ardından mı yoksa takıdan sonra mı başlayacağını, üçüncüsü ise takı sırasında salonun ne dinleyeceğini söylesin. İki aile farklı yörelerdense, her yörenin oyununa bir pay ayırın. Sivas’ta oyun davul zurna ya da sazla çalınır ve ölçü bölümden bölüme değişir. Çalgıcınız bu yöre oyunlarını çalabiliyor mu diye önceden sorun.
Halay başı olacak kişiyi çalgıcıyla tanıştırın. Hızlanma işaretini mendille mi verecek, elini kaldırarak mı, bunu baştan netleştirin. İkisi birbirini tanımazsa, tempoyu birbirine uydurmak zaman alır.
Salonun sahnesi, ses sistemi ve oyun alanı da konuşulacaklar arasında. Halka kurulan bir horon ya da uzun bir halay sırası masalar arasına sıkışmış bir pistte yürümez. Mekanlara bu soruyu sorabilmek için İstanbul düğün mekanları sayfasında alan ve sahne bilgilerine bakabilirsiniz. Orkestra ya da DJ ücreti ise ayrı bir kalem. Düğün masrafları 2027 listesindeki müzik satırına eklemeyi unutmayın.
Sıkça sorulan sorular
Düğünde ilk olarak hangi oyun havası çalınır?
Tek bir kural yok; ilk oyunu iki ailenin yöresi belirler. İlk dansın ardından hangi yörenin oyunuyla başlayacağınızı çalgıcıya önceden yazın ve oyunu kimin başlatacağını belirleyin.
Halay nasıl çekilir?
Önde mendilli halay başı, sonda poçik durur. Arada herkes küçük parmaklarını kenetler ve halay başının adımını izler. Oyun ağır başlar, sonra omuz omuza sıkışır, en son hızlanıp hoplamaya geçer.
Kına gecesinde hangi türküler söylenir?
Kına türküleri ayrı bir konudur ve yöreden yöreye değişir. Türkülerin kına yakılırken ve ardından nasıl yer aldığı, kına gecesi nasıl yapılır rehberindeki program akışında.





















