Damatlık: Smokin mi Takım Elbise mi, Kumaş, Prova ve Bohça
Damatlık seçerken 5 türü karşılaştırın: frak, smokin, takım elbise, yelekli takım ve jaketatay. Kumaş, prova, kiralama ve damat bohçasını da anlatıyoruz.

Kısa cevap: Damatlığı çoğunlukla davetin saati ve mekanın havası belirler. Akşam ve çok resmi davetlerde smokin; gündüz ve daha sade mekanlarda ise takım elbise yeterli olacaktır. Kumaşı mevsime göre seçin; ölçü ve provayı da düğün tarihi kesinleşir kesinleşmez yaptırın. Bazı ailelerde damatlık kız evinden bohçayla gelir, o yüzden kimin alacağını nişan alışverişinden önce iki aile konuşsun.
Beş damatlık türü ve giyildiği yerler
Aynı damatlık her düğüne uymaz. Öğleden sonra bir bahçede yapılan nikahla gece otelde verilen düğün aynı kıyafeti istemez. Giyim kuralları genellikle günün saatine göre değişir: akşam daha resmi, gündüz daha sade olur.
| Tür | Ayırt eden parçalar | Genellikle nerede giyilir |
|---|---|---|
| Frak | Uzun etekli, arkası yırtmaçlı siyah ceket, beyaz yelek, beyaz papyon, rugan ayakkabı | Çok resmi akşam törenleri, kabuller |
| Smokin | İpek ya da saten kaplı yaka, pantolonun yan dikişinde şerit | Balo ve akşam davetleri |
| Takım elbise | Ceket, pantolon, gömlek, kravat | Gündüz düğünleri, daha az resmi davetler |
| Yelekli takım | Ceketle aynı kumaştan yelek | Takım elbisenin uyduğu her yerde, ceketi çıkarınca da takım görüntüsü sürer |
| Jaketatay | Etekleri uzun, ön köşeleri yuvarlak kesilmiş ceket | Eskiden diplomatların ve üst sınıfın gündüz törenlerinde |
Frak da smokin de Türk erkeğinin düğün gardırobuna Cumhuriyet’le girdi. Balolar ve resmi kabuller yaygınlaşınca bu giysiler özel davetlere ve düğünlere taşındı. Sizin seçiminiz büyük olasılıkla smokinle takım elbise arasında kalacak.
İkisini birbirinden ayıran şey en çok yakadır. Smokinin yakası şal ya da sivri biçimdedir, ipek veya saten kaplıdır. Pantolonun yan dikişinde de aynı parlaklıkta ince bir şerit yer alır. Yaka kaplaması ile şerit yoksa karşınızdaki smokin değil, takım elbisedir. Frakta ise ceketin önü kapanmaz; arkası uzun bir etektir.
Karar için üç şeye bakın: davetin saati, alanın açık mı kapalı mı olduğu ve davetlilerin büyük kısmının nasıl giyineceği. Salon ya da bahçe henüz belli değilse, damatlığı da bekletin. İstanbul’da arıyorsanız, İstanbul düğün mekanlarından birine saati ve alanı sorup damatların orada genelde ne giydiğini öğrenebilirsiniz.
Kumaş, ölçü ve prova
Kumaşı terzinin elindeki örnekten seçin, gün ışığında deneyin. Mekan kır da olsa, kapalı salon da olsa, ayakta güzel duran kumaşın oturunca nasıl durduğuna bakın.
Hazır takım alsanız da ısmarlatsanız da, ölçüyü tarih kesinleşince verin. Tadilat çoğu zaman tek seferde bitmez; ikinci bir provaya yer bırakın. Provaya düğünde giyeceğiniz gömleği ve ayakkabıyı götürün. Kollarınızı kaldırın, oturup kalkın, birkaç adım yürüyün. Ceketin omzu ve pantolonun beli hareket edince belli olur. Gömlek, papyon ya da kravat, kol düğmesi, ayakkabı gibi parçaları ceketten sonra alırsanız, son günde eksik bir parça aramak zorunda kalabilirsiniz. Düğüne bir hafta kala tüm parçaların evde, ütülü ve eksiksiz asılı olması işi kolaylaştırır.
Kiralık damatlık eski bir yol
Bir gece giyilecek giysiyi kiralamak yeni bir alışkanlık değil. Osmanlı’da 19. yüzyılda düğün masrafı aileleri borca soktuğunda, sırmalı elbiseyi, ağır takımı kiralamak makul bir çözüm sayılırdı. Bugün de bir daha giymeyeceğiniz bir takım için kiralamak mantıklı olabilir. Ama iş ve günlük hayatta giyeceğiniz bir takım elbiseyse, satın almak elinizde bir giysi bırakır.
Kiralıkta asıl sorun uyumdur. Ceketin omzu ve pantolonun beli çoğu zaman sizin ölçünüze göre yeniden kesilmez, bu yüzden provayı kiralıkta da ciddiye alın. Teslim ve iade günü, temizlik, hasar ve depozito konusunda kiralık gelinlikte sorulan her şey damatlıkta da sorulur. Cevapları yazılı isteyin.
Gelinlikle yan yana duracak damatlık
Fotoğrafta ikiniz yan yana olacaksınız. Bu yüzden gelinliğin kesimi ve kumaşı belli olmadan damatlığı kesinleştirmeyin. Gömlek, yaka çiçeği, papyon ya da kravat ve kol düğmesi gibi küçük parçaları en sona bırakın, çünkü hepsi gelinliğe bakarak seçilir. Gelinliğin kumaş örneğini ya da prova fotoğrafını terziye gösterin, gömleği onunla yan yana tutup bakın.
Gelinliğiniz yoğun işlemeli ve eteği çok kabarıksa, damatlığın o ağırlığı taşıyıp taşımadığını prova fotoğrafında kontrol edin. Gelinlik modelleri rehberinde, prenses gibi geniş etekli kesimlerin hangi mekanda rahat ettiği yazıyor. Mekanınıza göre damatlığı da o ağırlığa göre ayarlayın.
Damatlığı kim alır, güvey giydirme nedir
Bazı ailelerde damatlık, damat bohçasının içinde kız evinden gelir. Bohçanın içeriği, kimin hazırladığı ve ne zaman verildiği gelin ve damat bohçası rehberinde yer alıyor. Burada tek nokta var: damatlığı kız evi alacaksa ölçüyü ve provayı birlikte yapın, yoksa bohçayla gelen takım bedeninize oturmayabilir. Modeli damatla birlikte seçin; hediye olarak gelen bir takımı beğenmemek iki taraf için de zor bir andır. Bu konuyu en geç kız isteme sonrasındaki ilk alışveriş konuşmasında netleştirin.
Bazı yörelerde damatlığı giymek de törenin bir parçasıdır. Nevşehir’in Avanos, Uçhisar ve Göreme yöresinde güvey giydirmede düğün günü bohçayla gelen damatlık ve çamaşırlar damada kalabalığın önünde, dualar ve maniler eşliğinde giydirilir. Damat bu sırada babasının ve büyüklerinin elini öper; büyükler de ona tarla, hayvan ya da altın gibi hediyeler vaat eder. Bazı yörelerde yelek giydirilirken “Beline giydirelim bir güzel yelek / Annen seni büyütmüş çok çekmiş emek” diye bir mani okunur.
Bazı yörelerde ise düğün sırasında damadın ayakkabısı ya da giysisi şaka olarak saklanır; sağdıç da bahşişle geri alır. Ailenizde böyle bir adet varsa, fotoğrafçıya ve mekana önceden söyleyin; ayakkabı için de yedek bir çift düşünün.
Sıkça sorulan sorular
Damatlık kiralanır mı?
Evet, bir gece giyilecek giysiyi kiralamak eskiden beri bilinen bir yöntem. Kiralayacaksanız provada ceketin omzuna, pantolonun beline bakın, teslim günüyle iade gününü yazdırın.
Damatlığı kim alır?
Bazı ailelerde kız evi alır ve damat bohçasıyla gönderir; bazılarında ise damat ya da ailesi alır. Nişan alışverişinden önce iki aile konuşup kararı netleştirebilir.
Güvey giydirme nedir?
Düğün günü damadın giysisinin yakınlarının önünde, dualar ve maniler eşliğinde giydirilmesidir. Nevşehir’de Avanos, Uçhisar ve Göreme çevresinde bu adet anlatılıyor.





















