Gelin Bohçası ve Damat Bohçası: Ne Konur, Kim Hazırlar, Ne Zaman Verilir
Gelin bohçası ve damat bohçası: kim hazırlar, içine ne konur, ne zaman verilir? Çorum, Aydın, Sivas ve Gaziantep'ten 4 yöre örneğiyle anlatıyoruz.

Kısa cevap: Gelin bohçasını çoğu ailede erkek tarafı, damat bohçasını ise kız tarafı hazırlar. Gelin bohçası söz ya da nişan döneminde kızın evine gider. Damat bohçası ise genellikle bir süre sonra kız tarafının yapacağı ayrı bir ziyaretle damada ulaşır. İçine ne konacağını, hangi ziyarette verileceğini iki aile baştan konuşsun; bu da yöreden yöreye ve aileden aileye göre değişiyor.
| Gelin bohçası | Damat bohçası | |
|---|---|---|
| Kim hazırlar | Çoğu ailede erkek tarafı | Çoğu ailede kız tarafı |
| Kime gider | Gelin adayına ve kız evine | Damat adayına; bazı ailelerde damadın yakınlarına da |
| Ne zaman verilir | Söz ya da nişan döneminde; bazı yörelerde kına gecesinde | Gelin bohçasından sonra, kız tarafının ayrı ziyaretiyle |
| Tipik içerik | Gecelik, sabahlık, ev terliği, bakım ürünleri, aksesuar | Gömlek, pijama, çorap, bakım ürünleri, kemer ve cüzdan |
Gelin bohçasına ne konur
Bugünün gelin bohçası ağırlıklı olarak gece ve ev giyiminden oluşuyor: gecelik, sabahlık, pijama takımı, çorap, ev terliği. Üstüne bakım ürünleri eklenir. Cilt bakımı ve parfüm sıkça yer alıyor. Saç şekillendirici ve yüz temizleme cihazı gibi teknolojik kalemler de bohçalara girmiş. Abiye çanta ya da ayakkabı eklemek isteyenler de çıkıyor.
Bohçaya el emeği bir parça koyan aileler de var. İğne oyalı yazma, kanaviçe işli seccade, el örgüsü patik bunlardan bazıları. Karadeniz’de ise bohçayla gelinin yeni evine darabuluz kuşağı gibi yöresel giysiler de gidiyor ve evde sergileniyor.
Hepsini almanız gerekmiyor. Gelinin gerçekten kullanacağı parçaları seçin. Beden, renk ve koku konusunda tahmin yürütmek yerine gelin adayına veya ona yakın birine sorun.
Damat bohçasında ve aile bohçasında neler olur
Damat bohçasında gömlek, kravat veya papyon, pijama takımı, çorap, kemer ve cüzdan sık sık yer alıyor. Bakım tarafında tıraş makinesi, losyon ve parfüm bulunuyor. Kol düğmesi eklenebilir. Saat hediyesi sürüyor. Akıllı saat ve kablosuz kulaklık da bohçalara girmeye başladı.
Giyimi bohçaya sığdırmak yerine birlikte alışverişle çözen yörelere de rastlanıyor. Aydın’da masraf görme denen günde iki aile bir araya geliyor ve her iki tarafa da iç çamaşırı, takım elbise, ayakkabı ve yüzük alınıyor. Sivas’ta kız evi oğlan evinden gelen hediyelerin karşılığında giyim eşyası ve şerbet gönderiyor.
Bohça yalnız damada gitmeyebilir. Gaziantep’te nişandan sonra akrabalar için gömlek, çorap ve yazmadan bohçalar hazırlanıyor. Bugün de kayınvalideye bluz ya da eşarp, kayınpedere de gömlek götüren aileler var. Kardeşlere de yaşlarına uygun küçük bir aksesuar alınıyor. Buna aile bohçası deniyor.
Bohça nasıl hazırlanır ve nasıl sunulur
Bohça, önce bir kumaşın adı: içine çamaşır, elbise konup dört köşesinden bağlanan bir örtü. İşlemeli bir bohça örtüsüne sarılmayı tercih eden aileler var. Ama bugün hazırlığın çoğu valizle, sepetle ya da kadife kaplı bir kutuyla yapılıyor. Çorum’da nişan bohçası günümüzde valizle götürülür.
Sunum eskiden başlı başına bir gösteriydi. Eski İstanbul konaklarında nişan bohçası atlas kumaşa sarılırmış. İçine gelinlik kumaşı, şal ve sırmalı ayakkabı konurmuş. Aydın’da nişan eşyaları atlarla taşınan heybelerle, 30-40 sinilik bir kortejle gelirmiş. Bursa’da nişan bohçası bir erkeğin başının üstünde saygıyla taşınır. Karadeniz'de ise bohçayı önce gelin açıyor. Gerisini gelinin evli yakınları açıp seriyor.
Çorum’da nişan için kızı il merkezine alışverişe götürmek de eksik görme denen bir şey. Bedeni ya da rengini tahmin etmek yerine alışverişi birlikte yapmak bugün de işe yarar. Asıl iş, konuşmayı erken yapmaktır. Kaç kişiye bohça gideceğini, hangi kalemlerin olacağını ve bohçanın evde mi yoksa salonda mı açılacağını iki aile baştan netleştirsin. Kişi sayısı belli olunca bohça ve nişan masraflarını 2027 bütçenizde ayrı bir satıra yazın.
Bohça ne zaman verilir: söz, nişan ve kına
Damat bohçasının zamanı en çok karıştırılan konulardan biri; çünkü gelin bohçasıyla aynı gün verilmesi gerekmiyor. Çorum’da kız evi, nişanda takı takıldıktan yaklaşık bir hafta sonra kadınların hazırladığı giyecekleri bohçayla oğlan evine götürüyor. Sivas’ta oğlan tarafının getirdikleri komşulara gösteriliyor, karşılığında oğlan evine giyim eşyası ve şerbet gidiyor. Aydın’da oğlan tarafının atla getirdiği hediye heybesine galyet deniyor ve kız evi buna gömlek, çamaşır ve bahşişle karşılık veriyor.
Söz ile nişan ayrı törenler. Çorum’un Boğazkale ilçesinde söz kesimi dualar eşliğinde yapılıyor, ardından oğlan evinin getirdiği lokum dağıtılıp şerbet içiliyor. Takı nişanda takılıyor, bohça da ondan sonra gidiyor. Nişanda verilene nişan bohçası, sözde verilene ise söz bohçası denir.
Bazı yörelerde bohça kına gecesinde götürülür. Ordu’nun Ulubey ilçesinde bohça götürmeye çıkı götürme, gecelik götürme veya sofra tutma deniyor. Kına gecesinde bohça götürülen ailelerde sunum geceye girer ve kına gecesinin akışı buna göre şekillendirilir.
Kendi ailenizin sırasını büyüklerinize sorun. Bohçayı salonda sunacaksanız, mekana da önceden söyleyin. İstanbul’da bakıyorsanız, söz ve nişan mekanları ile İstanbul düğün mekanları iyi bir başlangıç olur.
Bohça neden karşılıklı gider ve neden gösterilir
Bohça iki aile arasında alınıp verilen bir hediye olduğu için karşılıksız kalmıyor. Aydın’da galyetin, Sivas’ta oğlan evine giden şerbetle giyimin, Çorum’da kız evinin götürdüğü bohçanın hep bir karşılığı oluyor. Hediyeleşme bohçayla da bitmiyor. Gaziantep’te erkek tarafı, nişanlılık boyunca turfanda meyve ve sebzeyi kız evine gönderiyor; bayramlarda da hediye yolluyor. Sivas’ta ise Kurban Bayramı’nda damat tarafı alnına büyükçe bir altın takılan süslü bir koçu köyde dolaştırıp kız evine götürüyor.
Gelenler çoğu yerde saklanmaz, gösterilir. Sivas’ta kız evi yakın komşularını çağırıp oğlan evinden gelenleri gösteriyor. Aydın’ın Karacasu ilçesinde yeni gelen hediyeler kız evinin duvarlarına asılıyor. Bakmaya gelenler bereket için üzerine para atıyor. Gaziantep’te çeyiz asma günü yemeği erkek tarafı tarafından hazırlatılıyor.
Kendi ailenizde de karşılığın ne olacağını, kimin ne zaman götüreceğini ve bohçanın karşı tarafta nerede açılacağını önceden konuşun. Kız tarafı gelin bohçasını teslim aldıktan sonra damat bohçasıyla ne zaman geleceğini söylerse, karşılık verirken geç kalmış gibi görünmez.
Sıkça sorulan sorular
Damat bohçası ne zaman verilir?
Birçok yörede gelin bohçasından sonra, kız tarafının ayrı bir ziyaretiyle de verilir. Çorum’da bu nişandan yaklaşık 1 hafta sonra oluyor. Kendi ailenizde tarih belli değilse, gelin bohçasının gittiği günden sonra bir ziyaret günü ayırın ve iki aile bunu baştan bilsin.
Erkek tarafı kıza bohçaya ne koyar?
Bugün gecelik, sabahlık, pijama takımı, ev terliği, bakım ürünleri ve abiye çantalar sık görülüyor. Bazı ailelerde el işi yazma da yer alır. Beden ve renk konusunda kız tarafıyla ya da çiftin kendisiyle sorun.
Bohçaya altın konur mu?
Konması şart değil. Çorum’da takı nişanda takılıyor, kız evinin bohçası ise bir hafta kadar sonra ayrıca gidiyor. Gaziantep’te takı kalemleri nişandan önceki beklik takma pazarlığında konuşuluyor. Altını bohçaya mı koyacağınıza yoksa nişanda ayrıca mı vereceğinize iki aile en baştan karar versin.






















